Berkait dengan bangsa ialah nasionalisme atau semangat kebangsaan yang boleh dikatakan pengertian nasionalisme di negara yang pernah dijajah dengan pengertian di negara Barat adalah berbeza. Pada tahun 1980-an dan 1990-an, para sarjana membina sekitar konsep bangsa dan nasionalisme dengan begitu meluas dan melibatkan antara disiplin. Terdapat beberapa buah karya ilmiah yang secara meluas mengkaji sifat dan sejarah bangsa dan nasionalisme yang memunculkan beberapa orang penulis atau sarjana terkenal, antaranya Benedict Anderson, Ernest Gellner, Anthony D. Smith, Eric Hobsbawm, John Breuilly, Kenneth Minogue, Miroslav Hroch, John Armstrong, Joshua A. Fishman, Clifford Geertz dan Yael Tamir. Anderson dan Gellner ialah dua orang ahli teori utama nasionalisme yang mengaitkan kemunculan nasionalisme dengan pemodenan, meskipun penekanan mereka berbeza dalam aspek penting tertentu.